fbpx
Blog

Ken jezelf: Bildung in de 21ste eeuw

Door Gerrie Strik

Een van de beroemdste gezegden uit de westerse filosofie is de uitspraak van Socrates ‘Ken jezelf’. Degene die zichzelf niet goed kent, is niet in staat tot een goed leven. Hij heeft een ontoereikend zelfbeeld en weet eigenlijk niet wat hij doet en waarom. Het raadsel van de zelfkennis is van alle tijden. Waarom besta ik? Waarom voel ik soms grootheid, geestelijke allure en zelfs een soort onsterfelijkheid, maar ook vaak kleinheid en beperking en doffe onwetendheid? Hoe ontwikkel ik mijzelf?

Volgens de Duitse filosoof Peter Bieri is ontwikkeld zijn een vorm van zelfkennis hebben. Ontwikkeld zijn betekent onder meer dat je begrijpt wie je zelf bent en dat je je denken, voelen en willen enigszins doorziet. Dat je je afvraagt wat voor kapitaal – sociaal, cultureel, spiritueel – je van huis uit hebt meegekregen. Dat je een bepaalde oriëntatie hebt en weet waarheen je op weg bent, omdat je bepaalde zaken belangrijk vindt en andere minder.

De ontwikkelde mens is iemand die een beetje kennis heeft van zichzelf. Dat is de basis, maar dan ben je er nog niet. Je moet ook kennisnemen van de problemen van die kennis, van zelfinzicht dat geen werkelijk inzicht is omdat je jezelf bijvoorbeeld door een te roze of een te zwarte bril ziet.  Je moet je dus realiseren dat je soms blind bent, of tenminste blinde vlekken hebt. Het is bij de ontmoeting met jezelf als met de ontmoeting met een vreemde: pas als je de ander leert kennen en begrijpt waarin hij anders is, begrijp je ook meer waarin jij zelf anders bent.

Zelfkennis betekent dus ook dat je jezelf kunt relativeren, zonder dat je meteen aan jezelf gaat twijfelen. Dat je beseft dat je in jezelf een meerstemmigheid hebt, die maakt dat je identiteit niet vastligt en dat het met jou verschillende kanten kan opgaan. Dat je ook niet zomaar een groepsidentiteit klakke­loos over zult nemen.

Je moet dus met een dubbele blik in de spiegel leren kijken, met een kritisch zelfvertrouwen. Met oneindige mildheid en met milde strengheid. Die spiegel heb je niet zelf. Die spiegel vind je in de blik van de anderen.

Beeld: Noah Buscher via Unsplash

Deel deze pagina:
Nieuws

Vacatures

Nieuws

LAT -> bachelor Cross Over Creativity (HKU)

Nieuws

Examen gemist? | Artikel in Vrije Opvoedkunst

Binnenkijken

Vrije Hogeschool Talks Zuma over atelier creatief schrijven

Binnenkijken

Vrije Hogeschool Talks Yannick over het Liberal Arts Tussenjaar

Nieuws

Het talent van de Student | The Optimist

Hoezo Online?

Student heeft ook ‘levend’ onderwijs nodig (Opiniestuk Trouw)