Studiekeuzestress

Ieder jaar zien we studenten binnenkomen met veel vragen. Wat ons daarbij opvalt is de enorme druk en verwachtingen die jullie ervaren. Jullie moeten van de samenleving, moeten van de politiek, moeten van je ouders en moeten uiteindelijk ook van een stemmetje in jezelf.  Je moet komen tot een doel, een keuze, als uitgangspunt voor een geslaagd leven. Dit doel is het eindpunt. Alles is daaraan ondergeschikt.

Zonder dit doel te weten faal je, sta je op feestjes met de mond vol tanden, moet je naar een coach. Deze obsessieve doelgerichtheid maakt onzeker. Je raakt in een kramp, wordt neerslachtig, depressief en onbereikbaar. Het doel werkt als een dwang waar je aan moet voldoen. Kip en ei worden daarbij vaak verwisseld. Na de zoveelste confrontatie krijgt de uitgebluste jongere het verwijt te horen dat hij geen doel nastreeft, terwijl juist de obsessieve doelgerichtheid de gezonde ambitie en creativiteit belemmert.

Een ander uitgangspunt

Op de Vrije Hogeschool beginnen we vanuit een ander verhaal, dat niet begint bij een beperkte doeloriëntatie, de studie of beroepskeuze, maar bij een proces van zelfontwikkeling, als belangrijkste in het leven. Succes meet je volgens ons niet aan je goede baan, je auto, je mooie huis, maar aan de mate waarin je in staat bent jezelf te ontwikkelen en de mate waarin je dat samen met anderen doet. Dat is waar het om draait.

Kom kennismaken tijdens een van onze evenementen
Lees de ervaringen van dwarslopers die je voorgingen op de VH
Lees de blog van oud-decaan Saar Frieling

Studiekeuze coaching 

Hoe is jouw studiekeuze geïntegreerd in het programma van het Liberal Arts Tussenjaar? Elke week heb je een dagdeel coaching in een groep van zo’n 15 studenten en een vaste coach. Deze groep blijft het gehele jaar samen. In deze middag werk je aan zogeheten trage vragen, aan jouw persoonlijke ethiek. 

Je studiekeuze maak je op basis van je persoonlijke ethiek. Je persoonlijke en professionele leerdoelen voor het jaar maak je actief. Je houdt een eigen portfolio bij. De coaching wordt afgesloten met een toekomstplan presentatie waarin je jouw antwoord formuleert op de vragen: wie ben ik? Wat kan ik en wat wil ik?  

Doel
Het uitgangspunt van de Vrije Hogeschool is dat ieder mens een meer of minder vaag besef van zijn bestemming heeft. We kunnen beseffen dat we op een verkeerd pad zitten, omdat we een idee hebben van een goed pad. Er is iets in ons dat verwerkelijkt wil worden. Onze handelingen en onze keuzes kunnen ons daarbij helpen of ons juist belemmeren.  

Volgens Bernard Lievegoed kent de mens drie gebieden die een eigen ontwikkeling tot volwassenheid hebben: 

  • de cognitieve ontwikkeling (wetenschap)
  • de creatieve ontwikkeling (kunst)
  • de wilsontwikkeling (ondernemen)

Wij hebben deze drie gebieden vertaald naar een brede inleiding in Wetenschap, Kunst en Ondernemen in het Liberal Arts Tussenjaar en niet in de laatste plaats, de verbinding tussen deze drie gebieden. Studiekeuze is niet een los proces maar is verweven in het gehele curriculum van de Vrije Hogeschool. Het ontwikkelen van jouw persoonlijk ethiek gebeurt zowel in de Labs, bij de Ateliers, tijdens Colleges en in gesprek met jouw medestudenten en docenten. 

Innerlijke relevantie
Dat je misschien nog niet kan kiezen voor een studie heeft niet zozeer te maken met gebrek aan informatie maar met een gemis aan ‘grounding’ of ‘belonging’ die nodig zijn om een keuze te kunnen maken. Je ervaart dit gemis pas zodra de onzekerheden rondom het examenjaar voorbij zijn en er tegelijkertijd appel wordt gedaan op precies dit gevoel van zekerheid.  

Zonder dat je jezelf kent, moet je kiezen voor een studie. Die keuze moet je snel maken, kan als een ‘enige kans’ voelen en voelt misschien ook nog wel heel ver van je bed. Daarom is er een kans dat het zal mislukken of dat het je aan motivatie ontbreekt. Tot de belangrijkste doelstellingen van de Vrije Hogeschool hoort dat de aankomende student de weg vindt naar het gebied van zijn eigen innerlijke zekerheden. 

Hoe leer je niet steeds met een gevoel van twijfel in een situatie te staan? Hoe leer je ergens werkelijk ‘ ja’ op te zeggen? Iemand die ‘ ja’ durft te zeggen op eigen beslissingen, en daar de consequenties van wil dragen, kan met moed een studie kiezen, en de toekomst vormgeven. 

Interesse 
Interesse is een sterke persoonlijke gerichtheid op de wereld. Het ontwikkelen van een interesse voor een bepaald kennisgebied hangt daarom samen met het vinden van meer innerlijke zekerheid als er keuzes gemaakt moeten worden. 

De manier waarop het onderwijs studenten steeds meer voor examens traint, vormt een barrière bij het vinden van een eigen interessegebied. De aandacht wordt in beslag genomen door de eisen die het examen stelt. Een algemeen oriënterend jaar – zoals het Liberal Arts Tussenjaar – kan veel van de teleurstellingen die studenten nu in de eerste jaren ervaren voorkomen. Interesse moet gewekt worden. Te veel hoger onderwijsinstellingen gaan ervan uit dat interesse vanzelf aanwezig is. 

Onze visie op het doceren is dat onderwijs de interesse en fascinatie voor de grote vragen dient te wekken en te exploreren. Interesse hebben voor iets, is meer dan een denkverhouding hebben tot de dingen. Interesse heeft ook een emotionele component, en bestaat uit het hebben van een wilsrelatie tot de dingen. De Vrije Hogeschool wil de samenhang van de dingen laten zien en laten ervaren dat heel weinig vanzelfsprekend is. Het gaat daarbij om Bildung als een weg naar een verdieping van het bewustzijn wat het betekent mens te zijn. 

Bekijk ook het artikel Ken jezelf, Bildung in de 21e eeuw door Gerrie Strik.

Deel deze pagina: